banner

Externe katheters

Wat is een externe katheter?

Een externe katheter is een soort condoom met afvoer. Het is een hulpmiddel bij urine incontinentie bij mannen. De externe katheter wordt bevestigd om de penis en daarna aangesloten op een urinezak. Een externe katheter wordt ook wel condoomkatheter genoemd.

Is een externe katheter hetzelfde als een condoomkatheter?

Ja, een externe katheter is hetzelfde als een condoomkatheter.

Hoe ziet een externe katheter eruit?

Een externe katheter bestaat uit verschillende onderdelen. Het gedeelte dat over de penis wordt afgerold is de schacht. Deze kan zelfklevend of niet-zelfklevend zijn. Alle externe katheters hebben ook een afvoer, het gedeelte dat wordt verbonden met een urinezak. De Anti-Reflux externe katheter heeft in de schacht nog een terugslagventiel (Zie 'Wat is een Anti-Reflux externe katheter'?).

Wanneer gebruik ik een externe katheter?

Een externe katheter wordt gebruikt bij mannen met incontinentie van urine. Daarnaast wordt de externe katheter soms gebruikt wanneer men moeite heeft om snel genoeg naar het toilet te komen, door bijvoorbeeld een handicap. Een externe katheter kan gebruikt worden als alternatief voor absorberend incontinentieverband.

Wat zijn de voordelen van een externe katheter?

Bij het gebruik van een externe katheter komt de urine niet in aanraking met de huid. Dit gebeurt wel wanneer u gebruikmaakt van absorberend incontinentiemateriaal. Een externe katheter kan door uzelf of door een hulpverlener aangebracht worden.

Welke soorten externe katheters zijn er?

Er bestaan zelfklevende en niet-zelfklevende externe katheters. Een zelfklevende externe katheter is voorzien van een kleeflaag aan de binnenzijde van het condoom. De externe katheter kleeft op de huid wanneer men deze over de penis afrolt. Een niet-zelfklevende katheter kan op twee manieren bevestigd worden: - door middel van een zelfklevende strip die om de buitenkant van de externe katheter wordt bevestigd; - door middel van een tweezijdig klevende strip die op de huid wordt aangebracht voordat de externe katheter eroverheen wordt aangebracht. Externe katheters zijn gemaakt van latex of siliconen. Bij de siliconen externe katheter kan de conditie van de huid waargenomen worden tijdens het gebruik, omdat siliconen doorzichtig is. Een siliconen katheter is geschikt voor mensen met een latexallergie. Latex is wat soepeler dan siliconen. In verband met het ontstaan van latexallergie worden externe katheters van latex tegenwoordig steeds minder vaak gebruikt. Het gebruik van zelfklevende externe katheters is over het algemeen eenvoudiger en geeft minder kans op lekkage. Uw voorschrijver zal met u bespreken welke externe katheter het meest geschikt voor u is.

Hoe kies ik het juiste type externe katheter?

Meestal wordt gekozen voor een zelfklevende 100% siliconen externe katheter. De maat bepaalt u met een maatkaartje (zie 'Hoe bepaal ik de juiste maat'?). Bij een kortere penis kunt u kiezen voor een externe katheter met een kortere schacht (Inview Special). Heeft u behoefte aan extra kleefkracht, dan kiest u voor een externe katheter met een extra brede kleeflaag (Inview Extra). Verliest u veel urine per keer dan kunt u kiezen voor de Anti-Reflux externe katheter. Dit is een externe katheter met aan de binnenzijde een vliesje met een gat erin (dit wordt het terugslagventiel genoemd). Het vliesje voorkomt dat bij een grote urinelozing urine terugloopt in de schacht waardoor de kleeflaag kan loslaten. Let op! De Anti-Reflux externe katheter is gemaakt van latex en daarom niet geschikt voor mensen met een latexallergie.

Wat is een Anti-Reflux externe katheter?

Dit is een externe katheter met aan de binnenzijde een vliesje met een gat erin (dit wordt het terugslagventiel genoemd). Het vliesje voorkomt dat bij een grote urinelozing urine terugloopt in de schacht waardoor de kleeflaag kan loslaten. De Anti-Reflux externe katheter wordt gebruikt wanneer er sprake is van veel urineverlies per keer (bij urge- of aandrangincontinentie). Let op! De Anti-Reflux externe katheter is gemaakt van latex en daarom niet geschikt voor mensen met een latexallergie.

Wat is een terugslagventiel?

De Anti-Reflux externe katheter heeft een terugslagventiel. Dit is een dun vliesje met een gat erin aan de binnenzijde van de externe katheter. Dit vliesje komt bij het aanbrengen tegen de eikel van de penis aan. Zo wordt voorkomen dat er urine terugstroomt in de schacht van de externe katheter. Terugstromen van de urine kan lekkage veroorzaken, omdat de lijmlaag dan mogelijk loslaat. Bij grote urinelozingen per keer (urge- of aandrangincontinentie) wordt gebruik van een externe katheter met een terugslagventiel, ofwel Anti-Reflux (A.R.), aanbevolen. De Anti-Reflux externe katheter is van latex gemaakt en daarom niet geschikt voor mensen met een latexallergie.

Hoe bepaal ik de juiste maat externe katheter?

U bepaalt de juiste maat externe katheter met behulp van een maatkaartje. U kunt een maatkaartje bestellen bij de Curion Consumentenservice op het gratis nummer 0800-022 82 82. Bereikbaar op werkdagen van 09.00 uur tot 16.00 uur.

Hoe lang kan ik een externe katheter gebruiken?

Uit hygiënisch oogpunt raden we u aan om een externe katheter niet langer dan 24 uur te gebruiken. Na gebruik gooit u de externe katheter weg.

Hoe bevestig ik een externe katheter?

Lees voor gebruik altijd eerst de gebruiksaanwijzing uit de verpakking. Extra tips: - Gebruik geen zalf of poeder onder de externe katheter. - Voor huidbescherming en een betere hechting van de kleeflaag kunt u gebruikmaken van huidverzorgingdoekjes (zie 'Hoe verzorg ik de huid van mijn penis optimaal'?). - Bij het aanbrengen van de externe katheter dient de voorhuid (indien men niet besneden is) over de eikel liggen, zodat de eikel bedekt is met de voorhuid. - Een zelfklevende externe katheter hoeft niet extra gefixeerd te worden. Gebruik nooit pleisters voor extra fixatie omdat deze bij een erectie de penis kunnen afknellen. - Een externe fixatiestrip nooit circulair (rondom) met de uiteinden over elkaar fixeren. Plak de strip altijd spiraalvormig om de penis zodat de uiteinden van de strip naast elkaar zitten, zo wordt de penis niet afgekneld bij een erectie. - Zorg ervoor dat de penis naar beneden hangt, zodat de urine goed kan aflopen en om lekkage te voorkomen. - Wanneer u een Ant-Reflux externe katheter gebruikt, is het van belang dat het terugslagventiel (vliesje in de katheter) tegen de eikel aan zit om te voorkomen dat er urine terugloopt in de schacht.

Is het noodzakelijk om eerst te ontharen?

Om te voorkomen dat schaamhaar vastplakt aan de lijmlaag van de externe katheter, is het aan te raden om van tevoren een deel van het schaamhaar kort te knippen met een schaar. Als extra hulpmiddel om vastplakkend schaamhaar te voorkomen, kunt u gebruikmaken van een papiertje (ongeveer 10 x 10 cm). Knip (vanaf de zijkant) een gat in het midden van het papiertje, ongeveer ter grootte van de doorsnede van de penis. Vervolgens schuift u het papiertje over de penis waardoor u de schaamharen weghoudt van de externe katheter. Na het aanbrengen van de externe katheter verwijdert u het papiertje.

Hoe verwijder ik een externe katheter?

Verwijderen van de externe katheter kan onder de douche of door er eerst een warm washandje omheen te doen. Door warmte vermindert de kleefkracht van de lijm en is de katheter makkelijker te verwijderen. Soms blijven er nog kleefresten achter op de huid. Deze kunt u verwijderen met speciale removerdoekjes (Verkrijgbaar bij de apotheek, bestelnummer 7760). Spoel goed na met water. Het is geen probleem als er toch nog wat kleefresten achterblijven.

Wanneer kan ik beter geen externe katheter gebruiken?

Bij huidproblemen of huidaandoeningen bij de penis is het beter om geen zelfklevende externe katheter te gebruiken. Dit kan de huidproblemen verergeren. Met de (huis)arts of verpleegkundige kunt u overleggen of een niet-zelfklevende externe katheter met een fixatiestrip aan de buitenzijde een oplossing is. Het is niet mogelijk een externe katheter te gebruiken indien u last heeft van een teruggetrokken penis (zie 'Welke externe katheter gebruik ik bij een teruggetrokken penis'?). Wanneer uw (huis)arts of (wijk)verpleegkundige u adviseert om geen externe katheter meer te gebruiken, kunt u overstappen op absorberend incontinentiemateriaal. In sommige situaties zal een verblijfskatheter geadviseerd worden. Het is altijd de arts die bepaalt of u in aanmerking komt voor gebruik van een verblijfskatheter.

Hoe verzorg ik de huid van mijn penis optimaal bij gebruik van een externe katheter?

U kunt de penis en het gebied eromheen het beste wassen met water zonder zeep. Indien u toch graag met zeep wast, kunt u kiezen voor een zeepvrije huid Ph-neutrale waslotion zoals Klinion Personal Care Wash Lotion op basis van melkserum. Gewone zeep kan de huid onnodig uitdrogen en huidirritatie geven. Voor het verwijderen van eventueel achtergebleven lijmresten zijn er removerdoekjes (verkrijgbaar bij de apotheek, bestelnummer 7760). Voor bescherming van de huid en voor extra kleefkracht zijn er huidverzorgingdoekjes verkrijgbaar bij de apotheek (bestelnummer 9837). Dergelijke doekjes worden gebruikt na het wassen en voordat de nieuwe externe katheter geplaatst wordt. Met het doekje de huid van de penis goed rondom verzorgen zodat het beschermlaagje overal komt te zitten. Goed laten drogen voordat u de externe katheter aanbrengt. Het is altijd belangrijk om de huid goed te observeren als u een externe katheter verwijderd heeft. Soms ziet de huid een beetje rood na het verwijderen van de externe katheter. U hoeft zich hier niet direct zorgen over te maken, de roodheid trekt meestal snel weg. Indien de huid rood blijft of zwellingen gaat vertonen kan de huid de kleeflaag niet goed verdragen en raakt deze geirriteerd door het verwijderen van de externe katheter. Overleg hierover met uw voorschrijver. Een katheter van een ander materiaal kan de oplossing zijn. Een goede hygiëne is belangrijk om blaasinfecties te voorkomen.

Welke leefregels zijn belangrijk bij gebruik van een externe katheter?

Blijf voldoende drinken. Indien u te weinig drinkt, wordt de urine geconcentreerder en dit kan huidirritatie geven. De hoeveelheid vocht die een volwassene per dag nodig heeft, is ongeveer 1,5 tot 2 liter. Bij warm weer en sporten is het verstandig meer te drinken dan gewoonlijk. Controleer bij het verwijderen van de externe katheter altijd de conditie van de huid. Stop met het gebruik ven een externe katheter indien u last krijgt van huidirritatie en raadpleeg uw (huisarts) of (wijk)verpleegkundige.

Seksualiteit en het gebruik van een externe katheter.

Het is mogelijk om gemeenschap te hebben ook als u gebruikmaakt van een externe katheter. Voordat u gemeenschap heeft, dient u de externe katheter af te doen en de penis te wassen. Na de gemeenschap wast u de penis opnieuw en brengt u een nieuwe externe katheter aan. Indien u bang bent om tijdens het vrijen urine te verliezen, dan beschermt u uw matras met een handdoek of (wasbare) onderlegger. Heeft u een erectie terwijl u een zelfklevende externe katheter aan heeft? Dit kan absoluut geen kwaad. De externe katheter rekt mee. Let op! Indien u gebruikmaakt van een niet-zelfklevende externe katheter met fixatiestrip, dan dient u er zorg voor te dragen dat u de uiteinden van de fixatiestrip nooit over elkaar heen plakt, want dan knelt de strip de penis tijdens een erectie wel af! Plak de uiteinden van de fixatiestrip altijd naast elkaar (spiraalvormig rond de penis).

Ik heb een korte penis en kan de schacht van de externe katheter niet helemaal afrollen. Is er een externe katheter met een kortere schacht?

Voor mannen met een kortere penis is er een speciale externe katheter met een verkorte schacht, de Inview Special. De verkorte schacht zorgt ervoor dat men de externe katheter helemaal kan afrollen en er geen stuk onafgerold blijft zitten (dit kan pijnlijke drukplekjes geven). De kleeflaag in deze externe katheter begint ook eerder.

Welke externe katheter gebruik ik bij een teruggetrokken penis?

Indien u last heeft van een teruggetrokken penis (de penis trekt terug in het lichaam tijdens uw slaap of wanneer u langere tijd rustig zit) dan is gebruik van een externe katheter niet mogelijk. De externe katheter zal losschieten en er zal lekkage ontstaan. Indien u last heeft van een teruggetrokken penis dan kunt u beter overstappen op absorberende incontinentiematerialen, bijvoorbeeld Absorin absorberend incontinentiemateriaal. Op advies van de arts zal soms gekozen worden voor een verblijfskatheter. Voor mensen die bedlegerig zijn of in een rolstoel zitten, is er de mogelijkheid om de Penis Pouch te gebruiken. Dit is een klein opvangzakje met aftap dat met een zelfklevende huidplaat over de penis op de onderbuik en de balzak wordt geplakt en waaraan een urinezak kan worden bevestigd.

Wat kan ik doen als de aftap van de externe katheter afknikt?

Afknikken van de externe katheter gebeurt voornamelijk bij het gebruik van een urinezak op het bovenbeen. Het afknikken van de externe katheter kan voorkomen worden door een urinebeenzak te gebruiken met een slang met schuine insteek, zoals de Curibag urinebeenzak, 500 ml, bestelnummer 2021. Verder dient u de urinezak goed te fixeren met een beenzakhouder zoals de Curion Fixette en Curion Fixette plus. Let er 's nachts op dat de slang van de urinebedzak niet strak komt te staan waardoor er een knik kan komen in de afvoer van de externe katheter. Gebruik zo nodig een urinebedzak met een extra lange slang of verleng de toevoerslang van de urinebedzak met een los verkrijgbare verlengslang.

Ik krijg huidirritatie bij het verwijderen van de externe katheter. Hoe kan ik dit voorkomen?

De mate van kleefkracht verschilt per persoon en is afhankelijk van de huid en lichaamstemperatuur. Huidproblemen bij het gebruik van een externe katheter komen niet zo vaak voor. Bij sommige mensen is de kleefkracht echter toch iets te groot en ontstaat er huidirritatie. Het kan helpen om de huid voor het aanbrengen van de externe katheter te behandelen met een huidverzorgingdoekje (verkrijgbaar bij de apotheek, bestelnummer 9837).

Wat kan ik doen als de huidirritatie niet verdwijnt bij het gebruik van het huidverzorgingdoekje?

Indien het gebruik van het huidverzorgingdoekje geen oplossing biedt voor de huidirritatie, dan kunt u overstappen op een niet-zelfklevende externe katheter met fixatiestrip aan de buitenzijde. (zie 'Welke soorten externe katheters zijn er'?). Let op: de niet-zelfklevende externe katheters zijn alleen leverbaar in latex. Wanneer u allergisch bent voor latex, kunt u beter overstappen op absorberend incontinentiemateriaal. In sommige situaties zal de arts een verblijfskatheter voorschrijven.

Mijn externe katheter schiet telkens los. Wat kan de oorzaak zijn?

Het loslaten van de externe katheter kan verschillende oorzaken hebben: - U gebruikt een te grote maat externe katheter. Er ontstaan plooien in de schacht waarlangs urine lekt en de lijmlaag loslaat. Kies een kleinere maat. - U verliest veel urine per keer waardoor de urine niet snel genoeg wegloopt in de slang van de urinezak. De urine loopt terug in de schacht van de externe katheter waardoor de lijmlaag loslaat. Kies voor een externe katheter met terugslagventiel: de Anti-Reflux externe katheter. Let op: u kunt de Anti-Reflux externe katheter niet gebruiken bij latexallergie. - De huid van de penis is niet goed droog bij het aanbrengen. Droog de penis altijd goed na het wassen en gebruik eventueel een huidverzorgingdoekje (zie 'Hoe verzorg ik de huid van mijn penis optimaal bij het gebruik van een externe katheter'?). Gebruik geen bodylotion of een andere vettige creme. - De penis is niet onthaard, de haren belemmeren een goede kleefkracht. - Er is sprake van een teruggetrokken penis, hierdoor blijft een externe katheter niet goed zitten (zie 'Welke externe katheter gebruik ik bij een teruggetrokken penis'?).

Welke materialen heb ik nodig bij het gebruik van een externe katheter?

- Zo nodig een washandje en schoon water om de penis te wassen (ook onder de voorhuid wassen) - Externe katheter - Urinebeenzak en een urinebedzak om de urine in op te vangen - Bevestigingsmateriaal om de urinebeenzak op het been te bevestigen - Bedhanger om de urinebedzak aan bed of aan de rolstoel te hangen - (Celstofmatje om onder de penis te leggen) - Eventueel een papiertje met een gat erin (zie 'Is het noodzakelijk om eerst te ontharen'?) - Zo nodig een schaar om schaamharen weg te knippen - Zo nodig een paar onsteriele handschoenen wanneer een verpleegkundige of verzorgende de externe katheter aanbrengt.

Ik ga voor het eerst een externe katheter gebruiken. Hoe kom ik aan de juiste materialen?

Medeco heeft een startset samengesteld met daarin voldoende materialen om het gebruik van de externe katheter 1 á 2 dagen uit te proberen. De startset bevat: -verschillende maten externe katheters - urinebeenzak - fixatiemateriaal voor de urinebeenzak: fixatiebandjes urinebeenzakhouder Fixette - urinebedzak - bedhanger voor urinebedzak - gebruiksaanwijzingen Het bestelnummer voor de startset externe katheters is 8162. De startset is gratis verkrijgbaar bij uw apotheek of via de Curion informatielijn op het gratis nummer 0800 022 82 82. De informatielijn is bereikbaar op werkdagen van 09.00 uur tot 16.00 uur.

Past een externe katheter op iedere urinezak?

De aansluiting van een externe katheter is universeel. Dat wil zeggen dat alle merken urinezakken op alle merken externe katheters aan te sluiten zijn.

Worden externe katheters vergoed door mijn verzekering?

Ja, externe katheters worden vergoed door uw zorgverzekeraar. Uiteraard moeten de katheters wel op recept voorgeschreven zijn.

Worden de Huidverzorgingdoekjes en de Removerdoekjes vergoed door mijn zorgverzekeraar?

Nee, deze doekjes worden niet vergoed.

Waar kan ik externe katheters kopen?

U kunt externe katheters kopen bij:
- apotheek
- medisch speciaalzaak
- medisch postorderbedrijf, zoals CombiCare: tel. 0800- 966 39 67 (gratis).

Sommige zorgverzekeraars zullen u aangeven bij welke leverancier u de externe katheters kunt bestellen.

Ik heb een vraag over externe katheters die hier niet beantwoord wordt. Kan ik iemand bellen of mailen?

U kunt gratis bellen met een verpleegkundige van de Curion informatielijn op het gratis nummer 0800-022 82 82. De informatielijn is bereikbaar op werkdagen van 09.00 uur tot 16.00 uur. U kunt ook mailen naar helpdesk@curion.nl.




Realisatie: Cosly.com - arbeidsmediation